ابزار وبمستر

اهميت توليد اقتصادي در سيره اميرمؤمنان(عليه السلام)

بسم الله الرحمن الرحيم

اهميت توليد اقتصادي در سيره اميرمؤمنان(عليه السلام)

http://saqeb.ir/wp-content/uploads/2011/10/ali-saqeb.jpg

حضرت علي(ع) در سيره و گفتار خود به توليد اقتصادي توجه داشته و خود به عنوان يكي از موفق ترين مديران اقتصادي توانستند با كارآفريني و بهره گيري از فرصت ها و مهارت ها، ثروت بسياري را براي اهداف مختلف از جمله وقف به نيازمندان و خدمت به جامعه مسلمانان مورد استفاده قرار دهند.اين مقاله ديدگاه هاي حضرت را درباره توليد مطرح مي كند .

مقدمه:
موضوع اقتصاد از جمله مهم ترين مباحث هر جامعه اي است كه بر پايه توليد، توزيع و مصرف بنا مي شود.البته توليد ، مهم تر از مصرف و توزيع است. چرا كه در توليد به چگونگي توليد كالا و خدمات پرداخته مي شود و البته براي توليد كالا نياز به مواد اوليه، نيروي كار، سرمايه فيزيكي، زمين و مديريت است.
بازار سرمايه، بازار كار، بازار مواد اوليه، بازار زمين و بازار كالاهاي واسطه اي هر يك به گونه اي در توليد كالا مؤثر است. تعادل در هر يك از بازارها به تعادل در بازار توليد كالا منجر شده و نوسانات هر يك ، باعث ايجاد نوسانات در توليد كالا مي شود.دولت نيز در قالب نظارت و كنترل، سياست گذاري و يا تصدي گريِ برخي فعاليت هاي اقتصادي بر رفتارهاي اقتصادي تأثيرگذار خواهد بود.هر يك از مكاتب اقتصادي نيز اثرات خود را برروي اقتصاد، توليد كالا و خدمات برجاي مي گذارند.دولت نئو كلاسيك علاوه بر توليد كالاهاي داراي انحصار طبيعي، كالاهاي داراي آثار خارجي را نيز به عهده دارد و در واقع دولت مكمل بازار است و هر جا كه بازار ناتوان باشد، دولت وارد عمل مي شود.
در مكتب كينز ، دولت، سياست گذاري مبتني بر تقاضا را انجام مي دهد ، ضمن اينكه بازار كالا ، خدمات و بازار پول را در دست دارد. گاهي فقط از سياست مالي حمايت مي شود و گاه سياست پولي نيز مورد تأكيد است.
از ديگر مكاتب اقتصادي، اقتصاد طرفدار عرضه است كه به مسائل بخش عرضه و توليد توجه دارد و براي بهبود وضعيت توليد و اشتغال درصدد كاهش هزينه توليد است.

 


به ادامه مطلب رجوع فرمائيد...



بسم الله الرحمن الرحیم

اهمیت تولید اقتصادی در سیره امیرمؤمنان(علیه السلام)

http://saqeb.ir/wp-content/uploads/2011/10/ali-saqeb.jpg

حضرت علی(ع) در سیره و گفتار خود به تولید اقتصادی توجه داشته و خود به عنوان یکی از موفق ترین مدیران اقتصادی توانستند با کارآفرینی و بهره گیری از فرصت ها و مهارت ها، ثروت بسیاری را برای اهداف مختلف از جمله وقف به نیازمندان و خدمت به جامعه مسلمانان مورد استفاده قرار دهند.این مقاله دیدگاه های حضرت را درباره تولید مطرح می کند .

مقدمه:
موضوع اقتصاد از جمله مهم ترین مباحث هر جامعه ای است که بر پایه تولید، توزیع و مصرف بنا می شود.البته تولید ، مهم تر از مصرف و توزیع است. چرا که در تولید به چگونگی تولید کالا و خدمات پرداخته می شود و البته برای تولید کالا نیاز به مواد اولیه، نیروی کار، سرمایه فیزیکی، زمین و مدیریت است.
بازار سرمایه، بازار کار، بازار مواد اولیه، بازار زمین و بازار کالاهای واسطه ای هر یک به گونه ای در تولید کالا مؤثر است. تعادل در هر یک از بازارها به تعادل در بازار تولید کالا منجر شده و نوسانات هر یک ، باعث ایجاد نوسانات در تولید کالا می شود.دولت نیز در قالب نظارت و کنترل، سیاست گذاری و یا تصدی گریِ برخی فعالیت های اقتصادی بر رفتارهای اقتصادی تأثیرگذار خواهد بود.هر یک از مکاتب اقتصادی نیز اثرات خود را برروی اقتصاد، تولید کالا و خدمات برجای می گذارند.دولت نئو کلاسیک علاوه بر تولید کالاهای دارای انحصار طبیعی، کالاهای دارای آثار خارجی را نیز به عهده دارد و در واقع دولت مکمل بازار است و هر جا که بازار ناتوان باشد، دولت وارد عمل می شود.
در مکتب کینز ، دولت، سیاست گذاری مبتنی بر تقاضا را انجام می دهد ، ضمن اینکه بازار کالا ، خدمات و بازار پول را در دست دارد. گاهی فقط از سیاست مالی حمایت می شود و گاه سیاست پولی نیز مورد تأکید است.
از دیگر مکاتب اقتصادی، اقتصاد طرفدار عرضه است که به مسائل بخش عرضه و تولید توجه دارد و برای بهبود وضعیت تولید و اشتغال درصدد کاهش هزینه تولید است.

سیره امام علی(ع):
تشویق به تولیدیکی از مهم ترین ویژگی های شخصیتی امیر مؤمنان (ع) ، توجه به تولید اقتصادی است. زندگی آن حضرت چه در دوران حیات پیامبر (ص) و چه پس از آن دائماً با تولید درگیر بوده است.پس از مهاجرت به مدینه با کار کردن در باغ ها ، آب کشیدن از چاه ها برای ساخت خشت، برای خود و پیامبر درآمدی کسب می کرد.هر دلو آب در ازای یک دانه خرما. با کشیدن دلو آب دستانش تاول می زد، خرما را می گرفت و با پیامبر از آن استفاده می کردند.
علاوه بر احداث باغ در اطراف مدینه، با خرید زمین، باغ های متعدد دیگری ایجاد و چاه های پرآبی را حفر کرد.امام (ع) کسالت و تنبلی در انجام کارهای مربوط به دنیا را رد می کرد و می فرمود:«مردی که در کار دنیای خود کسل باشد دشمن می دارم، چون در امر آخرت کسالت بیشتری خواهد داشت»از نظر امام، کسالت در امر دنیا ، به دین ضرر وارد می کند : «کار تولیدی و کسب رزق یاور دینداری شخص است»هم چنین کار برای کسب درآمد و تأمین معاش زندگی را جهاد در راه خدا می دانست.
امام اعتقاد داشت در کار کردن ، به حداقل ابزار اولیه می توان اکتفا کرد و کار تولیدی انجام داد و می فرمود:«هر کس آب و خاک در اختیار داشته باشد و فقیر بماند خداوند او را از رحمت خویش دور می سازد»

ارزشمندی مشاغل تولیدی:
در فرمایشات امیرالمومنین(ع)، تجارت، زراعت، صنعت و هر گونه کار حلال، با ارزش بوده و محبوب خداوند است.
دیدگاه جامع نسبت به تمام فعالیت های تولیدی باعث می شود به تمامی حرفه هایی که مردم انجام می دهند نگاه مثبت وجود داشته باشد و همه نیازهای جامعه تحقق یابد.
حضرت فرموده است:«ان الله عزوجل یحب المحترف الامین ؛ خداوند شاغل متعهد را دوست دارد»
امام در نامه به مالک اشتر ، نسبت به تجار، صنعت گران و کشاورزان سفارش می کردند . در حقیقت، اگرچه برخی مشاغل نسبت به برخی دیگر به علت نقش آن ها در تأمین امور ضروری ، اهمیت بیشتری دارند، اما همه مشاغل حلال ارزشمند خواهند بود.

تنظیم اوقات کار:
توجه به امور دنیا و آخرت لازمه ایمان است. کار تولیدی برای گذران معیشت عبادت است ولی نباید موجب غفلت از انجام واجبات الهی و امور مربوط به خانواده ، دوستان و آشنایان شود. همچنین باید به استراحت بدن توجه شود تا پس از مدتی توانایی انجام کار را از دست ندهد.
امام علی همان طور که به کار و تلاش توصیه می کنند ، از مؤمن می خواهد که علاوه بر اختصاص بخشی از ساعات زندگی به کار ، از عبادت، استراحت و بهره مندی از لذایذ حلال غفلت نکند.
« شب و روز مؤمن به سه برنامه می گذرد: بخشی به راز و نیاز با خدا، بخش دیگر به تأمین معاش و سوم بهره برداریِ نیکو از لذّت های حلال. و عاقل نباید جز در پی این سه باشد: تأمین زندگی، گامی در راه رستخیز و لذّت حلال»

تولید کالاهای ضروری:
امام علی (ع) با وجود توانایی در انجام فعالیت های مختلف تولیدی ، به کشاورزی و باغداری علاقه ویژه ای داشت. فعالیت کشاورزی تأمین کننده نیازهای غذایی و دارویی است و بی توجهی به آن جامعه را نیازمند ساخته و استقلال آن را در معرض خطر قرار می دهد.اگر چه به صنعت و امور خدماتی نیز اهمیت می دادند، اما اولویت کار را در کشاورزی می دانستند، زیرا در قرآن و روایات نیز بر این امر تأکید بسیار شده است.

اهمیت مهارت و تخصص:
تخصص در کار و کسب مهارت، زمینه ایجاد و افزایش روحیه کارآفرینی و ابتکار را فراهم می کند.با تخصص و مهارت می توان تولیدات جدید به بازار عرضه کرد، در هزینه ها صرفه جویی کرد و از اسراف جلوگیری نمود.
امیر مؤمنان (ع) ارزش هر کس را به کار نیکوی او می داند : «قیمه کل امری ما یحسنه؛ ارزش هر کس به کار نیکوی اوست»افزایش مهارت و تخصص باعث کاهش هزینه تولید و افزایش بهره وری می شود.

هدف از کار و تولید:
امام ، هدف از انجام کار تولیدی را ، علاوه بر اینکه نوعی عبادت بود، تأمین معاش و برطرف ساختن نیاز خود و خانواده می دانست.املاک وقفی حضرت علی (ع) بسیار زیاد بوده ، ایشان علاوه بر اوقاف عام که برای همه افراد مثل عابران، حجاج و فقیران بود، اوقافی را نیز برای بستگان و خویشاوندان و فرزندان قرار می داد.
«وَ إِنَّهُ یَقُومُ بِذِلِکَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیّ یَأْکُلُ مِنْهُ بِالْمَعْرُوفِ. فَإِنْ حَدَثُ بِحَسَن حَدَثٌ وَ حُسَیْنٌ حَیُّ قامَ بِالأمْرِ بَعْدَهُ، وَ أصْدَرَهُ مَصْدَرَهُ. «پس از من، وصیّم «حسن بن علی» است که از داراییم به طور شایسته بهره ور گردد و از آن نیز در راه خدا انفاق کند. اگر حادثه ای برای حسن پیش آمد و حسین زنده بود، او به وصّیتم عمل کند و جانشین برادر گردد»با تولید ثروت و وقف آن می توان در ضمن کمک به نیازمندان ، مدارج معنوی را برای خود کسب کرد. برای تولید ثروت باید انگیزه قوی وجود داشته باشد تا ثروت خلق شود، آنگاه، اسلام انسان را مخیر ساخته که از این ثروت فقط برای خود و خانواده صرف کند (پس از ادای فرائض مالی) و اگر بخواهد کمالات معنوی و ذخیره آخرت کسب کند، این خواسته با وقف بخشی از اموال در راه خدا حاصل خواهد شد.

http://www.tabaar.com/Schools/Files/Attachments/MP4/n00032019-b.jpg

وظیفه دولت اسلامی نسبت به بخش تولید:
1- جلوگیری از احتکار و انحصار:
امام علی (ع) برای جلوگیری از انحصار و احتکار اقداماتی انجام می دادند. البته گفتارهای حضرت در زمینه احتکار و انحصار بیشتر شامل بخش توزیع و خدمات است ولی مفاد آن عام است و هر نوع انحصار و احتکار که باعث تغییر قیمت ها و به ضرر مصرف کنندگان شود را شامل می شود.
محتکر با کاهش عرضه کالا درصدد تغییر قیمت است و این تغییر قیمت به صورت مصنوعی از نظر شرع جایز نیست، حتی حاکم اسلامی مانند پیامبر و امیر مؤمنان (علیهما السلام) نیز از تعیین قیمت خودداری می کردند ، تا قیمت به صورت طبیعی تحقق یابد .
امیر مؤمنان در نامه به مالک اشتر می فرماید: «وَلْیَکُنِ الْبَیْعُ بَیْعًا سَمْحًا بِمَوازِینِ عَدْل وَ أَسْعار لا تُجْحِفُ بِالْفَرِیقَیْنِ مِنَ الْبائِعِ وَ الْمُبْتاعِ ؛ و بدانکه خرید و فروش باید آسان، براساس موازین داد و به نرخی منصفانه باشد که به هیچیک از فروشنده و خریدار زیان وارد نیاید»
ضمن این که انحصار باعث عدم استفاده کامل از ظرفیت تولیدی است و این به نوعی اسراف در منابع است و باید از آن جلوگیری شود. به عنوان مثال در زمان امام (ع) خرید کالای قافله قبل از ورود به شهر ممنوع شد تا بازار از انحصار گروهی خاص خارج شود.
- دولت اسلامی با در اختیار نهادن اموال عمومی به صورت مساوی برای همه و ایجاد فرصت های برابر تلاش می کند افراد جامعه، از اموال عمومی بالسویه استفاده کنند.
- اقطاع ( واگذاری زمین و معدن به بخش خصوصی) از زمان پیامبر انجام می گرفت.
- فروش زمین های دولتی، کارخانجات و دارایی های دیگر باید از طریق اعلام عمومی صورت گیرد و قیمت آن عادلانه تعیین شود.
- واگذاری اموال عمومی به نزدیکان و آشنایان به رانت اقتصادی منجر می شود و نوعی انحصار است.
حضرت به مالک اشتر دستور می دهد که: «ثُمَّ إِنَّ لِلْوالِی خاصَّةً وَ بِطانَةً فِیهِمُ اسْتِئْثارٌ وَ تَطاوُلٌ، وَ قِلَّةُ إِنْصاف فِی مُعامَلَة، فَاحْسِمْ مادَّةَ أُولِئکَ بِقَطْعِ أسْبابِ تِلْکَ الأحْوالِ؛ دیگر اینکه هر زمامداری، یاران نزدیک و محرم اسراری دارد که در میان ایشان امتیازخواهی و درازدستی و بی انصافی در روابط اقتصادی پیدا شود، اما تو ریشه ستم و فساد اینان را با پریدن اسباب آن برکن»

2- حمایت از آبادی مناطق و کارهای تولیدی:
عمران و آبادی بر عهده تمام مردم است و دولت باید با نظارت و حمایت، آن را سر و سامان دهد. یکی از وظایف اصلی مالک اشتر، آبادی و عمران شهرها بود (جبایه خراجها و جهاد عدوها و استصلاح أهلها و عماره بلادها)
نقل شده: گروهی از مردم به نزد امام آمده و از ایشان خواستند به حاکم آن منطقه (قرظه بن کعب انصاری) نامه ای بنویسد و از او بخواهد مردم را بر لایروبی نهر آب و هزینه آن جمع کند تا وضعیت آب دهی و زراعت بهتر شود و مقدار خراج نیز افزایش یابد.
حضرت در نامه به قرظه بن کعب ،جریان درخواست مردم را به او می گوید و از او می خواهد بررسی کند که آیا مطلب همان است که مردم می گویند . اگر چنین بود از مردم بخواهد که در کار لایروبی یاری رسانند ولی کسی را مجبور نکنند، ولی هر کسی که کار کند از فواید آن بهره می برد، و به او می گوید که به مردم اطلاع دهد امیر مؤمنان از اینکه شهر آنان آباد شود و توان مالی آنها افزایش یابد خشنود می گردد.در نقل دیگری آمده که مردم آن منطقه که نزد امام آمدند غیرمسلمان بودند و وظیفه مسلمانان لایروبی و حفر نهر خشک شده بود؛ حضرت به قرظه بن کعب دستور می دهد که نهر را احیاء کند و می فرماید:«اگر آباد و توانا شوند نزد من محبوبتر است تا از منطقه بیرون روند و یا اینکه در امر اصلاح و احیای آن سرزمین ناتوان بوده یا کوتاهی کنند»
آبادی منطقه اهل ذمه بر عهده دولت است، چون این امر طبق قرارداد در ازای پرداخت جزیه است. ولی در غیر اینصورت حاکم تلاش می کند مردم را به آبادی و عمران هدایت کند نه آنکه خود مستقیماً این امر را بر عهده گیرد.
حضرت در نامه به مالک اشتر ضمن توصیه در مورد تجار و صاحبان صنایع ، جایگاه مهم آنان را در نظام اقتصادی تشریح می کند و از مالک می خواهد به کارها و امور آنان رسیدگی کند و به دیگران نیز در مورد آنان سفارش خیر کند و تلاش نماید مشکلات آنان را رفع کند. ضمناً باید مواظبت نماید که احتکار صورت نگیرد.

3- نظارت بر دستمزدها:
پیامبر (ص) در هنگام وفات به علی (ع) وصیت کرد که مراقب باشد در حضور او به کشاورزان ستم نشود و کارگر و اجیر، مورد تمسخر قرار نگیرد.علت این وصیت ، مسئولیت امام پس از پیامبر است .
در حدیث دیگری آمده که پیامبر به امام فرمود: بر منبر برود و به مردم بگوید هر کس از اجرت و دستمزد کارگر بکاهد ،جایگاه خود را در دوزخ آماده سازد.بدون شک از موارد بسیار با اهمیت در دنیای امروز توجه به وضعیت کارگران و کشاورزان است. نیروی انسانی که کار ساده انجام می دهد معمولاً مورد ستم قرار می گیرد. این امر نه تنها در دوران قدیم اتفاق افتاده، در دوره انقلاب صنعتی با واگذاری امور اقتصادی به عملکرد بازار و انتظار تحقق مصالح عمومی از برآیند رفتار بخش خصوصی در بازار، دوره تاریکی برای کارگران رقم خورد و ظلم بسیاری بر آنان رفت.
برای رفع این مشکل وظیفه دولت است که بر عملکرد بازار کار نظارت داشته باشد تا به کارگران ظلم نشود و از روش های مختلف برای بهبود وضع آنان استفاده کند مانند:
- برقراری سیستم تأمین اجتماعی
- سهیم کردن آنان در سهام کارخانجات و ایجاد توازن اجتماعی

4- صدور مجوز برای انجام کارهای تولیدی:
یکی از وظایف دولت اسلامی ، نظارت بر کارهای تولید شده و اخذ مجوز برای آنهاست . به همین دلیل نهاد حسبه از گذشته در بازار اسلامی وجود داشته است. محتسب وظیفه داشت ضمن نظارت بر کیفیت کالاهای تولید شده و توزیع آن ، از فروش و تولید کالاهای معیوب و حرام جلوگیری نماید. به عنوان مثال ، حضرت علی (ع) از ذبح حیوانات مریض و ناقص ممانعت می کرد . امام (ع) به دیگران توصیه می نمود قبل از ورود به فضای کار اقتصادی ، احکام مربوط به آن را فرا گیرند.

5- حمایت از تولید:
یکی از اهداف نظام مالیاتی تأمین هزینه دولت است و دولت ها تلاش می کنند در هر شرایطی مالیات خود را افزایش دهند.امیر مؤمنان نکته بسیار مهمی را در گرفتن خراج مطرح کرده است. در شرایطی که تولید مناسب باشد، درآمد حاصل از زمین نیز بیشتر شود و رونق اقتصادی برقرار باشد، در نتیجه، گرفتن مالیات و خراج ضرری به تولید کننده نمی رساند.
اما در شرایطی که تولید دچار رکود شود، مثلاً در مورد کشاورزی گاه باران کمتری باریده، آب رودخانه و نهرها و چاه ها کم شده و یا آفتی به اراضی وارد شده باشد ، مقدار محصول کاهش ، هزینه تولید افزایش و در نتیجه درآمد سالیانه کم شود ، اگر مقدار مالیات به اندازه دوره رونق باشد آنچه برای تولید کننده باقی می ماند بسیار کم خواهد بود، به گونه ای که از عهده تأمین هزینه زندگی و خرید مواد اولیه برای سال آینده
برنمی آید. بنابراین دولت با مختصرکاهش مالیات می تواند کمکی به تولید کننده در دوره رکود بکند.
حضرت در نامه به مالک اشتر می فرماید:«وَلْیَکُنْ نَظَرُکَ فِی عِمارَةِ الأرْضِ أَبْلَغَ مِنْ نَظَرِکَ فِی اسْتِجْلابِ الْخَراجِ، لِاَنَّ ذلِکَ لا یُدْرَکُ إِلَّا بِالْعِمارَةِ، وَ مَنْ طَلَبَ الْخَراجَ بِغَیْرِ عِمارَة أخْرَبَ الْبِلادَ، وَ مَنْ أهْلَکَ الْعِبادَ، وَ لَمْ یَسْتَقِمْ أَمْرُهُ إِلّا قَلِیلاً. فَإِنْ شَکَوْا ثِقْلاً أَوْ عِلَّةً أَوِ انْقِطاعَ شِرْبِ أَوْ بالّة أَوْ إِحالَةَ أَرْض اغْتَمَرَها غَرَقٌ أَوْ أَجْحَفَ بِها عَطَشٌ خَفَّفْتَ عَنْهُمْ بِما تَرْجُو أَنْ یَصْلُحَ بِهِ أَمْرُهُمْ.وَ لا یَثْقُلَنَّ عَلَیْکَ شَیْءٌ خَفَّفْتَ بِهِ الْمَؤُونَةَ عَنْهُمْ، فَإِنَّهُ ذُخْرٌ یَعُودُونَ بِهِ عَلَیْکَ فِی عِمارَةِ بِلادِکَ، وَ تَزْیِینِ وِلایَتِکَ. مَعَ اسْتِجْلابِکَ حُسْنَ ثَنائِهِمْ، وَ تَبَجُّحِکَ بِاسْتِفاضَةِ الْعَدْلِ فِیهِمْ، مُعْتَمِدًا فَضْلَ قُوَّتِهِمْ بِما ذَخَرْتَ عِنْدَهُمْ مِنْ إِجْمامِکَ لَهُمْ. و الثَّقَةِ مِنْهُمْ بِما عَوَّدْتَهُمْ مِنْ عَدْلِکَ عَلَیْهِمْ وَ رِفْقِکَ بِهِمْ ؛
امّا باید نظر تو بیشتر در آبادانی زمین باشد تا گرفتن خراج، چون خراج بدون آبادانی به دست نیاید و آن که بدون آبادانی خراج مطالبه کند، کشور را خراب و مردم را هلاک کند و حکومتش چند روز بیش نپاید.
بنابراین، اگر مردم از سنگینی مالیات، یا آفت زدگی، یا قطع سهمیه آب، یا خشکسالی، یا دگرگونی وضع زمین بر اثر غرقاب، یا بی آبی شِکوه کردند، به آنان تا هر قدر که فکر می کنی موجب بهبود وضعشان خواهد شد، تخفیف بده.
و مبادا این تخفیف بر تو گران آید، زیرا این ذخیره ای است که آن را به صورت آبادانی و زیباسازی به تو بازخواهند گردانید. به علاوه، با این کار، ستایش آنان را هم به خویش جلب کرده ای و خود نیز از گسترش عدالت در میان آنان به شادی و سرفرازی رسیده ای، در حالی که به سبب رفاه و آسایشی که برای آنان فراهم آورده ای به توانمندیِ بیشترشان تکیه خواهی کرد، و به موجب عدالت و رفتار خوشی که آنان را بدان مأنوس کرده ای به آنان اطمینان خواهی یافت»
در جملات امام به چند مورد تأکید شده است:
- میزان خراج و مالیات با توجه به شرایط تولید است و انگیزه تولید نباید کاهش یابد.
- کمک به مردم و تخفیف مالیاتی در شرایط رکود ، موجب ایجاد سرمایه لازم برای تقویت تولید می شود و ثمرات آن به دولت برمی گردد.
- تخفیف مالیات در شرایط سخت موجب جلب اعتماد مردم می گردد، رابطه مردم با حاکمان براساس اعتماد و محبت شکل می گیرد ، سرمایه اجتماعی افزوده شده و در نتیجه مردم در شرایط سخت، دولت را تنها نخواهند گذاشت.
- تخفیف مالیاتی باید تا حدی باشد که دولت دچار کسری بودجه نشود.

6- اعتماد به تولیدکننده:
یکی از ویژگی های نظام مالیاتی اسلام، اعتماد به اظهارات مؤدیان مالیاتی است.
مأموران مالیاتی در اخذ مالیات باید پرهیزگار، خوش اخلاق و متواضع باشند و به مقدار تعیین شده توسط قانون، مالیات اخذ کنند و مقدار بدهی مؤدی را از او سؤال کنند که وضعیت او مراعات شود.
نامه بیست و پنجم نهج البلاغه نکات ظریف متعددی از نحوه برخورد با مؤدی مالیاتی را متذکر شده است.

نتیجه:
نکات و موارد مورد توجه به اختصار:
- تولید اقتصادی همواره مورد توجه و تشویق امام علی بوده است.
- بدون تولید ثروت نمی توان نیاز نیازمندان و مشکلات اجتماعی و عمومی را برطرف کرد.
- مسلمان در برقراری تعادل بین زمان کار ، استراحت و عبادت به همه نیازهای واقعی توجه کنند.
- دولت باید حامی تولید کنندگانی باشد که تلاش دارند نیازهای جامعه را برطرف کنند.
- دولت باید بازار را از انحصار به دور نگه دارد و با حمایت از نیروی کار از سلطه صاحبان سرمایه بر بخش تولید ممانعت به عمل آورد.
- در شرایط رکود، باید با تخفیف مالیاتی فشار بر تولید کنندگان را کاهش داد .
- آن چه در کلمات حضرت کمتر دیده می شود ،تصدی گری دولت در امور اقتصادی است.
- کارهای تولیدی اعم از کشاورزی، صنعت و تجارت باید در اختیار مردم و نظارت با دولت اسلامی باشد.
- دولت باید بر قیمت ها نظارت کلی داشته باشد و ضمن ممانعت از انحصار از بخش تقاضا نیز حمایت کند.
- رفع ظلم به کارگران از راه های مختلف امکان پذیر است:
الف: تعیین سطح حداقل دستمزد
سطح حداقل دستمزد مقداری است که درآمد کافی برای زندگی کارگر فراهم کند. در شرایط وجود کارگر اضافی، غالباً دستمزد کم می شود و کارگران مجبورند به مبلغ کمتر تن دهند تا کل درآمد را از دست ندهند.
ب: گسترش آموزش نیروی انسانی و ارتقای سطح مهارت آنان
ج: گسترش هزینه های عمران
در شرایطی که کار برای کارگران وجود ندارد دولت می تواند با گسترش هزینه عمرانی خود، فعالیت های زیربنایی را گسترش دهد و با این کار رکود اقتصادی را مرتفع سازد و بیکاران را استخدام کند.
د: اعطای سرمایه لازم برای کار
دولت با در اختیار داشتن امکانات متعدد ، می تواند سرمایه لازم برای انجام کار تولیدی را در اختیار کارگران قرار دهد.

منابع:
1- ابی الفتح الاربلی،کشف الغمه فی معرفه الائمه، با ترجمه فارسی بنام ترجمه المناقب، علی بن حسین زوارئی
2- احمدتوکلی، مالیه عمومی
3- احمد جعفری صمیمی، اقتصاد بخش عمومی
4- ابن شعبه حرانی، تحف العقول عن آل الرسول
5- سید رضاحسینی، سیره اقتصادی امام علی علیه السلام، دانشنامه امام علی (علیه السلام)، ج 7، زیر نظر علی اکبر رشاد، مرکز نشر آثار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
6- الحر العاملی، الشیخ محمد بن الحسن، وسائل الشیعه، تهران: المکتبة الاسلامیة، 1403 ق.
7- محمد رضا ، علی ، محمد حکیمی، الحیاه
8- سید جمال الدین دین پرور، نهج البلاغه پارسی
9- علی اکبر ذاکری، سیمای کارگزاران علی ابن ابی طالب امیرالمؤمنین (علیه السلام)
10- مجید رضایی، آثار برخی قواعد فقهی حاکم بر بازار کار اسلامی، فصلنامه تخصصی اقتصاد اسلامی، سال پنجم، شماره 18
11- مجید رضایی، جایگاه نهاد دولت در اقتصاد، فصلنامه تخصصی اقتصاد اسلامی، سال چهارم، شماره 14
12- مجید رضایی، کار و دین
13- علی اکبر رشاد، دانش نامه امام علی (ع)، مرکز نشر آثار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
14- صبحی الصالح، نهج البلاغه
15- سید کاظم صدر، اقتصاد صدر اسلام
16- صدر، سید محمد باقر، الاسلام یقود الحیاة، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
17- باقر قدیری اصل، سیر اندیشه اقتصادی
18- محمد بن یعقوب کلینی، الکافی
19- محمد تقی گیلک حکیم آبادی، امکان جایگزینی مالیت بر درآمد با خمس و تبیین آثار آن بر برخی از متغیرهای اقتصاد کلان، پایان نامه دکتری علوم اقتصادی
20- محمد تقی گیلک حکیم آبادی، دولت و سیاست های اقتصادی، دانشنامه امام علی (ع)، ج 7، زیر نظر علی اکبر صادقی رشاد، مرکز نشر آثار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
21- محمد باقر مجلسی، بحارالانوار
22- محمد محمدی ری شهری، موسوعه الامام علی بن ابی طالب
23- محمد باقرمحمودی، نهج السعاده فی مستدرک نهج البلاغه
24- سید حسین میر معزی، اصلاحات اقتصادی، دانشنامه امام علی علیه السلام، ج 7، زیر نظر علی اکبر رشاد
25- حسین نمازی، نظام های اقتصادی

 


صدیقه مقدس پور
کارشناس فقه و مبانی حقوق اسلامی

منبع: www.pajohe.ir



Share

موضوعات

آمار وبلاگ و پیام صوتی

تعداد بازدید : 499444
تعداد نوشته ها : 720
تعداد نظرات : 37
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 499444
تعداد نوشته ها : 720
تعداد نظرات : 37
ADS

پیام مدیر

لوگوی ما

لوگوی دوستان

سایر امکانات

X